Ẩm thực châu Á sở hữu nhiều món ăn đặc sắc, trong đó phở Việt và mì ramen Nhật là hai biểu tượng nổi bật. Bài viết từ Compare 2T sẽ giúp bạn khám phá nguồn gốc, hương vị và sự khác biệt của hai món ăn này qua những so sánh chi tiết ngay dưới đây.
Giới thiệu về Phở Việt
Phở là gì?
Phở (chữ Nôm: 𬖾) là món ăn truyền thống nổi bật của Việt Nam, đại diện tiêu biểu cho văn hóa ẩm thực quốc gia.
Thành phần cơ bản gồm bánh phở, nước dùng và thịt bò hoặc thịt gà thái mỏng, ăn kèm hành. Thịt bò ngon nhất để nấu phở thường lấy từ các giống bò ta như bò nội, bò vàng. Gia vị bổ sung gồm tương, tiêu, chanh, nước mắm, ớt… tùy khẩu vị. Ở các đô thị, phở được phục vụ cả ngày; tại miền Nam, món ăn thường bày kèm rau thơm như giá, ngò gai, húng quế, trong khi ở Hà Nội hầu như không có rau sống kèm. Ngoài phở bò và phở gà phổ biến, nhiều biến thể như phở cuốn, phở sốt vang, phở khô, phở xào, phở chua, phở vịt Cao Bằng hay phở thịt quay vùng núi phía Bắc cũng được ưa chuộng.
Nước dùng được ninh trong từ xương bò hoặc xương lợn, phối hợp quế, hồi, gừng nướng, thảo quả, sá sùng, đinh hương, hạt mùi, hành khô nướng. Thịt có thể là bắp, nạm, gầu bò làm tái hoặc chín, hoặc gà ta già luộc xé sợi. Bánh phở truyền thống làm từ bột gạo tráng mỏng, cắt sợi. Chất lượng tô phở phụ thuộc nhiều vào tay nghề người nấu, đặc biệt là cách chế biến nồi nước dùng.
Nguồn gốc
Tài liệu sớm nhất nhắc đến phở là cuốn Hán-Việt Nhật Dụng Thường Đàm (1827) của Phạm Đình Hổ, ghi chú “bánh phở bò” bằng chữ Nôm. Món phở hiện đại hình thành đầu thế kỷ 20, với Hà Nội và Nam Định thường được xem là nơi khởi nguồn. Ở Nam Định, làng Vân Cù (xã Đồng Sơn, Nam Trực) nổi tiếng với nghề phở truyền thống của họ Cồ. Tại Hà Nội, phở gắn với khu Ô Quan Chưởng, nơi người dân tận dụng xương bò bỏ đi thời Pháp thuộc để nấu nước dùng.
Một số giả thuyết cho rằng phở bắt nguồn từ món “ngưu nhục phấn” của Quảng Đông, từ món pot-au-feu của Pháp kết hợp gia vị Việt, hoặc từ món “xáo trâu” rồi biến tấu thành “xáo bò” dùng bánh cuốn.
Tuổi đời của phở chưa được ghi nhận chính thức trong sử liệu. Từ “phở” lần đầu xuất hiện trong Việt Nam Tự Điển (1930) của Hội Khai Trí Tiến Đức, định nghĩa là “món đồ ăn bằng bánh thái nhỏ nấu với thịt bò”. Nguyễn Công Hoan ghi lại trải nghiệm ăn phở gánh rong ở Hà Nội năm 1913, giá mỗi bát từ 2 đến 5 xu.
Năm 1939, phở gà xuất hiện do hai ngày mỗi tuần không bán thịt bò, buộc nhiều quán phải thay thế nguyên liệu. Từ đó, phở bò và phở gà song hành và trở thành hai lựa chọn quen thuộc của ẩm thực Việt.
Giới thiệu về Mì Ramen Nhật
Mì Ramen là gì?
Ramen (ラーメン hoặc 拉麺) là món mì đặc trưng của Nhật Bản, được chế biến từ sợi mì kiểu Trung Quốc kết hợp nước dùng từ thịt hoặc cá, thường nêm với nước tương hoặc miso. Món ăn thường được phục vụ cùng thịt lợn thái mỏng (叉焼 – xá xíu), nori (rong biển sấy), menma (măng muối) và hành lá.
Hầu hết các vùng ở Nhật Bản đều có biến thể ramen riêng, như ramen tonkotsu (nước hầm xương heo) của Kyushu hay ramen miso của Hokkaido. Ngoài ramen nước, còn có mazemen, loại mì ramen ăn kèm sốt thay vì nước dùng.
Lịch sử và nguồn gốc
Nguồn gốc chính xác của ramen vẫn chưa thống nhất. Nhiều tài liệu cho rằng món ăn xuất phát từ Trung Quốc, du nhập vào Nhật Bản vào cuối thế kỷ 19 hoặc đầu thế kỷ 20; một số khác nhận định đây là sáng tạo của người Nhật. Từ “ramen” được cho là phiên âm của “lạp miến” (拉麺) – nghĩa là “mì kéo sợi”, hoặc từ các biến thể như “lão miến” (老麺) và “lỗ miến” (鹵麺).
Khoảng năm 1900, các nhà hàng Trung Hoa tại Nhật đã phục vụ món mì này với nước dùng xương lợn và muối. Nhiều người Hoa mang xe bán rong, kèm bánh bao và gyōza, phục vụ công nhân. Đầu thời kỳ Shōwa, ramen trở thành món ăn phổ biến tại các quán ăn ngoài.
Năm 1910, cửa hàng ramen chuyên biệt đầu tiên được mở tại Yokohama. Sau Thế chiến II, bột mì giá rẻ từ Hoa Kỳ và làn sóng binh lính hồi hương quen thuộc với ẩm thực Trung Hoa đã thúc đẩy sự lan rộng của ramen.
Bước ngoặt lớn đến năm 1958, khi Andō Momofuku, nhà sáng lập Nissin Foods, phát minh mì ramen ăn liền, biến ramen thành món ăn tiện lợi toàn cầu. Từ thập niên 1980, ramen trở thành biểu tượng văn hóa Nhật Bản với nhiều phiên bản địa phương, thậm chí có bảo tàng riêng tại Yokohama từ năm 1994.
So sánh Phở Việt và Mì Ramen Nhật
Thành phần và nguyên liệu chính
Phở Việt sử dụng bánh phở làm từ bột gạo tráng mỏng, cắt thành sợi mềm và dai vừa phải. Thịt bò hoặc gà là nguyên liệu chính, ăn kèm với các loại gia vị như hành lá, hành tây, chanh, ớt, tương và nước mắm. Ở miền Nam, phở thường kèm rau thơm, giá, ngò gai, trong khi phở Hà Nội ít dùng rau sống.
Mì Ramen Nhật sử dụng sợi mì làm từ bột mì kết hợp với nước khoáng kiềm kansui, tạo màu vàng nhạt và độ dai đặc trưng. Nguyên liệu ăn kèm phổ biến gồm thịt lợn xá xíu, trứng ngâm, rong biển nori, menma (măng muối) và hành lá. Tùy loại ramen, có thể thêm ngô, bơ, giá đỗ, hoặc hải sản.
Nước dùng và hương vị
Phở Việt có nước dùng trong, ninh từ xương bò (hoặc xương gà) cùng quế, hồi, gừng, thảo quả và các gia vị thảo mộc. Hương vị thanh, ngọt tự nhiên từ xương và rau củ, nhẹ nhàng, dễ ăn.
Mì Ramen Nhật có nhiều loại nước dùng như shoyu (nước tương), shio (muối), miso (tương đậu nành) hay tonkotsu (xương heo hầm). Hương vị thường đậm, béo và giàu umami, kết hợp từ thịt, cá, tảo biển và nấm. Một số loại đặc trưng như tonkotsu ramen có nước dùng trắng đục, béo ngậy; miso ramen đậm vị và hơi ngọt.
Cách chế biến
Phở Việt chú trọng công đoạn ninh nước dùng lâu giờ để đạt độ ngọt thanh. Thịt được chần hoặc luộc vừa chín, thái mỏng. Bánh phở trụng qua nước sôi, xếp vào tô cùng thịt và hành, sau đó chan nước dùng nóng. Mỗi quán có bí quyết riêng về gia vị, tỷ lệ ninh xương và cách xử lý bọt để nước trong.
Mì Ramen Nhật có quy trình chế biến đa dạng tùy loại ramen. Nước dùng thường ninh từ thịt, xương và rau củ trong nhiều giờ, đôi khi kết hợp miso hoặc nước tương để tạo hương vị đặc trưng. Sợi mì được luộc riêng, sau đó cho vào bát, chan nước dùng và thêm topping. Một số loại như mazemen không dùng nước, thay vào đó là sốt đặc.
Giá trị dinh dưỡng
Phở Việt cung cấp năng lượng từ tinh bột (bánh phở), protein (thịt bò/gà) và các khoáng chất từ nước dùng xương. Rau thơm và gia vị giúp bổ sung vitamin, hỗ trợ tiêu hóa. Nước dùng giàu canxi, sắt, kẽm; thịt bò chứa vitamin B12 và carnitine tốt cho cơ bắp.
Mì Ramen Nhật giàu năng lượng từ sợi mì bột mì, protein từ thịt, trứng và chất béo từ nước dùng, đặc biệt với tonkotsu ramen. Một số loại có lượng natri và chất béo cao hơn phở, nhất là ramen ăn liền. Topping như rong biển, măng muối và rau củ cung cấp chất xơ, vitamin và khoáng chất.
Văn hóa và cách thưởng thức
Phở Việt là món ăn gắn liền với đời sống hàng ngày, thường được dùng vào bữa sáng nhưng tại các thành phố lớn có thể ăn cả ngày. Mỗi vùng có biến thể riêng: phở Bắc thanh đạm, phở Nam đậm ngọt, kèm nhiều rau. Phở không chỉ là món ăn mà còn là biểu tượng văn hóa, được yêu thích cả trong và ngoài nước.
Mì Ramen Nhật gắn với văn hóa ẩm thực đường phố và quán ăn nhỏ (ramen-ya). Người Nhật thường ăn ramen nóng ngay khi vừa phục vụ để thưởng thức trọn vị. Mỗi vùng có loại ramen đặc trưng như miso ramen ở Sapporo, shio ramen ở Hakodate hay Hakata ramen ở Fukuoka. Ramen không chỉ là món ăn mà còn là trải nghiệm văn hóa với nhiều phong cách chế biến và phục vụ.
Bảng so sánh giữa Phở Việt và Mì Ramen Nhật
|
Tiêu chí |
Phở Việt |
Mì Ramen Nhật |
| Nguồn gốc | Xuất hiện đầu thế kỷ 20, phổ biến từ Hà Nội và Nam Định, dần lan rộng khắp Việt Nam và ra thế giới | Có nguồn gốc từ Trung Quốc, du nhập và phát triển mạnh ở Nhật Bản từ đầu thế kỷ 20 |
| Nguyên liệu chính | Bánh phở (mì gạo), thịt bò hoặc gà, nước dùng ninh từ xương bò hoặc gà, gia vị thảo mộc Việt Nam | Sợi mì làm từ bột mì, nước, muối, kansui; nước dùng từ xương gà, xương heo hoặc cá, kết hợp nước tương, miso |
| Hương vị đặc trưng | Thanh, ngọt từ xương và thảo mộc, thơm mùi quế, hồi, gừng, hành, nước mắm | Đậm, béo hoặc mặn tùy loại (shoyu, miso, shio, tonkotsu…), có thể thêm vị cay hoặc bơ, tỏi |
| Cách chế biến | Nước dùng ninh lâu từ xương, kết hợp nhiều loại gia vị thảo mộc; bánh phở trụng riêng trước khi chan nước | Nước dùng hầm từ xương, cá, rong biển; sợi mì luộc trực tiếp trước khi cho vào tô, kết hợp topping đa dạng |
| Topping đi kèm | Thịt bò tái/chín/nạm/gầu hoặc thịt gà, hành lá, rau thơm, giá, chanh, ớt, quẩy (tùy vùng) | Thịt lợn chashu, trứng ngâm gia vị, nori, menma, hành lá, ngô, bơ, giá đỗ, gừng muối, narutomaki |
| Biến thể phổ biến | Phở bò, phở gà, phở cuốn, phở xào, phở khô Gia Lai, phở bát đá | Shoyu ramen, miso ramen, shio ramen, tonkotsu ramen, curry ramen, mazemen |
| Cách thưởng thức | Ăn nóng, chan nước dùng trực tiếp vào bánh phở, thường thêm gia vị theo khẩu vị cá nhân | Ăn nóng, mì và nước dùng thường được phục vụ sẵn trong tô, có thể thêm gia vị hoặc yêu cầu thêm mì (kaedama) |
| Giá trị văn hóa | Biểu tượng ẩm thực Việt Nam, gắn liền với hình ảnh đường phố, từ quán bình dân đến thương hiệu quốc tế | Biểu tượng văn hóa Nhật Bản, có bảo tàng ramen, xuất hiện trong anime, phim ảnh và lễ hội ẩm thực |
Tổng kết và nhận định
Phở Việt và mì ramen Nhật đều là những món ăn mang tính biểu tượng của nền ẩm thực quê hương, nhưng mỗi món lại phản ánh một bản sắc riêng. Phở đại diện cho sự thanh nhã và tinh tế của ẩm thực Việt, với nước dùng trong, ngọt tự nhiên từ xương và hương thơm từ quế, hồi, gừng. Ramen thể hiện sự đa dạng và sáng tạo của ẩm thực Nhật, với nhiều loại nước dùng đậm đà, béo ngậy hoặc mặn mà, đi kèm topping phong phú.
Phở thường phù hợp cho bữa sáng hoặc những lúc muốn thưởng thức một món nhẹ, dễ tiêu, trong khi ramen thường được chọn cho những bữa ăn no lâu và giàu năng lượng. Cả hai món đều có giá trị dinh dưỡng cao nếu được chế biến từ nguyên liệu tươi và hạn chế dầu mỡ, muối. Sự khác biệt về nguyên liệu, cách chế biến và hương vị giúp phở và ramen trở thành hai trải nghiệm ẩm thực riêng biệt, đáng để khám phá cho bất kỳ ai yêu ẩm thực châu Á.
Nếu mong muốn một bát súp thanh, nhẹ và đậm hương thảo mộc, phở Việt là lựa chọn lý tưởng. Nếu tìm kiếm sự đậm đà, béo và đa dạng hương vị, ramen Nhật sẽ là trải nghiệm khó quên. Việc lựa chọn món nào phụ thuộc vào khẩu vị, thời điểm ăn và cả cảm xúc của người thưởng thức.
Câu hỏi thường gặp
Phở Việt có bao nhiêu loại phổ biến?
Phở Việt thường có hai loại chính là phở bò và phở gà. Ngoài ra còn có nhiều biến thể như phở cuốn, phở xào, phở khô Gia Lai, phở sốt vang, phở bát đá… tùy vùng miền và sáng tạo của đầu bếp.
Mì Ramen Nhật có mấy kiểu nước dùng?
Ramen Nhật phổ biến với 5 kiểu nước dùng chính: shoyu (nước tương), shio (muối), miso (tương lên men), tonkotsu (xương heo hầm) và curry ramen (cà ri). Mỗi loại có hương vị và nguyên liệu đặc trưng riêng.
Ăn phở buổi sáng và ăn ramen buổi tối khác gì?
Phở thường nhẹ và thanh vị, thích hợp cho bữa sáng hoặc ăn nhẹ. Ramen đậm và béo hơn, phù hợp cho bữa tối hoặc khi muốn no lâu. Tuy nhiên, cả hai món đều có thể thưởng thức bất cứ thời điểm nào tùy sở thích.
Có thể dùng nguyên liệu Việt để nấu ramen không?
Hoàn toàn có thể. Một số nguyên liệu Nhật có thể thay bằng nguyên liệu Việt tương tự, như dùng xương heo, thịt gà, rau gia vị và nước tương nội địa. Tuy nhiên, để giữ đúng hương vị ramen, vẫn nên có kansui (nước kiềm) cho sợi mì và một số loại topping đặc trưng.
Món nào chứa nhiều calo hơn?
Ramen thường chứa nhiều calo hơn do sử dụng sợi mì từ bột mì, nước dùng béo và nhiều topping như thịt chashu, trứng ngâm, bơ. Phở có lượng calo thấp hơn, nhất là khi ăn với thịt nạc và ít dầu mỡ.
Món nào dễ nấu hơn tại nhà?
Phở đòi hỏi thời gian ninh xương lâu và kỹ thuật gia giảm gia vị tinh tế. Ramen cũng cần chuẩn bị nhiều nguyên liệu nhưng thời gian hầm nước dùng có thể ngắn hơn tùy loại. Nếu tính đơn giản, ramen ăn liền dễ chế biến hơn, còn phở truyền thống thường phức tạp hơn.
Phở và ramen món nào tốt cho sức khỏe hơn?
Cả hai đều có thể lành mạnh nếu chế biến hợp lý. Phở với nhiều rau thơm, thịt nạc, ít dầu mỡ thường nhẹ và dễ tiêu hóa hơn. Ramen có thể nhiều muối và chất béo hơn, nhưng nếu dùng nguyên liệu tươi, hạn chế dầu và muối thì vẫn tốt cho sức khỏe.
Khánh Vy có nền tảng chuyên sâu về giáo dục và từng cộng tác nội dung cho nhiều dự án học tập. Cô tin rằng mỗi bài so sánh học thuật đều là một cầu nối giúp người đọc hiểu sâu hơn, thay vì chỉ lựa chọn nhanh.
Chuyên mục phụ trách: Học thuật, Kiến thức phổ thông và Ẩm thực.
