“Làm thuê hay khởi nghiệp?” là câu hỏi khiến nhiều người trẻ băn khoăn khi lập kế hoạch sự nghiệp. Ngay dưới đây, Compare 2T sẽ giúp bạn so sánh rõ ưu nhược điểm để chọn hướng đi phù hợp.
Làm thuê là gì?
Làm thuê là hình thức bạn làm việc cho một tổ chức hoặc cá nhân, tạo ra giá trị và lợi nhuận cho họ, đổi lại nhận được mức lương cố định hằng tháng. Đây là nguồn thu nhập tương đối ổn định, thường đảm bảo kế hoạch tài chính trong một khoảng thời gian nhất định.
Trong bối cảnh hiện nay, khái niệm “ổn định lâu dài” như vài chục năm gần như không còn, bởi thị trường lao động thay đổi nhanh chóng. Bên cạnh lực lượng lao động lựa chọn làm thuê, nhiều bạn trẻ định hướng trở thành chủ doanh nghiệp và tìm kiếm cơ hội khởi nghiệp.
Mỗi lựa chọn đều có ưu và nhược điểm riêng, đòi hỏi bạn phải cân nhắc kỹ trước khi quyết định tiếp tục làm thuê hay chuyển hướng sang khởi nghiệp.
Ưu và nhược điểm của làm thuê
Ưu điểm của làm thuê
Thu nhập ổn định và phúc lợi rõ ràng
Làm việc tại doanh nghiệp giúp đảm bảo mức lương đều đặn hằng tháng. Bên cạnh thu nhập cố định, người lao động còn được hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và trợ cấp thất nghiệp theo quy định. Ở những công ty có chính sách tốt, quyền lợi có thể mở rộng như bảo hiểm y tế cho người thân, thẻ tập gym hoặc các chương trình hỗ trợ sức khỏe.
Với sinh viên mới ra trường, lựa chọn làm thuê giúp tích lũy vốn và kinh nghiệm trước khi khởi nghiệp, đồng thời tạo nền tảng tài chính ổn định.
Cân bằng cuộc sống
Làm việc theo giờ giấc và kỷ luật doanh nghiệp giúp quản lý thời gian hiệu quả, phân biệt rõ ràng giữa thời gian làm việc và thời gian nghỉ ngơi. Khoảng thời gian rảnh có thể được tận dụng để chăm sóc bản thân, học thêm kỹ năng mới hoặc tham gia các hoạt động tạo nguồn thu nhập thụ động.
Phát triển kỹ năng và kinh nghiệm
Làm thuê là môi trường thuận lợi để trau dồi kỹ năng chuyên môn và kỹ năng mềm. Người lao động có cơ hội học hỏi từ đồng nghiệp giàu kinh nghiệm, nâng cao kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, thuyết trình và sử dụng các công cụ văn phòng. Nhiều doanh nghiệp còn tổ chức các chương trình đào tạo nội bộ, giúp nhân viên mở rộng kiến thức và nâng cao năng lực nghề nghiệp.
Cơ hội mở rộng mối quan hệ và phát triển bản thân
Làm việc trong môi trường có nhiều người giỏi và giàu kinh nghiệm giúp bạn tiếp cận những mối quan hệ chất lượng, học hỏi phương pháp làm việc hiệu quả và trau dồi tư duy chuyên môn.
Ngoài đồng nghiệp, việc tiếp xúc với đối tác cũng mang đến những cơ hội mới trong sự nghiệp. Đối với những người trẻ chưa có nhiều trải nghiệm, đây là giai đoạn quan trọng để tích lũy kiến thức và kỹ năng trước khi bước vào con đường khởi nghiệp.
Khả năng tạo thêm nguồn thu nhập phụ
Làm việc tại doanh nghiệp với khung giờ cố định giúp bạn chủ động sắp xếp thời gian ngoài giờ làm. Nhiều nhân viên văn phòng tận dụng khoảng thời gian này để phát triển nghề tay trái hoặc đầu tư nhằm tăng thu nhập, chẳng hạn như kinh doanh online, đầu tư bất động sản, chứng khoán. Điều này giúp gia tăng nguồn tài chính mà vẫn duy trì sự ổn định từ công việc chính.
Nhược điểm của làm thuê
Thu nhập giới hạn so với kinh doanh
Làm thuê thường chỉ mang lại mức lương cố định hàng tháng, ít biến động dù khối lượng công việc nhiều hay ít. Trong khi đó, kinh doanh có thể tạo ra lợi nhuận cao hơn, đặc biệt vào các dịp lễ Tết khi nhu cầu và giá bán tăng, giúp người kinh doanh thu được khoản lợi đáng kể.
Hạn chế trong việc lựa chọn công việc yêu thích
Người đi làm thuê đôi khi phải đảm nhận những nhiệm vụ không hoàn toàn phù hợp với sở thích hoặc định hướng cá nhân. Bạn không thể tự chọn đồng nghiệp, đối tác hay vị trí mong muốn mà phải tuân thủ sự phân công của tổ chức. Điều này khiến nhiều người trẻ băn khoăn giữa việc tiếp tục làm thuê hay khởi nghiệp để tự hiện thực hóa ước mơ.
Gò bó về thời gian
Hầu hết công việc toàn thời gian yêu cầu làm việc 5–8 giờ mỗi ngày theo khung giờ cố định. Việc xin nghỉ phép để đi du lịch hoặc giải quyết công việc cá nhân phải thông qua quy trình báo cáo và phê duyệt của công ty. So với khởi nghiệp, làm thuê có sự ràng buộc thời gian chặt chẽ hơn, cần cân nhắc trước khi lựa chọn.
Khởi nghiệp là gì?
Khởi nghiệp là quá trình bắt đầu một công việc kinh doanh riêng, thường gắn liền với việc thành lập doanh nghiệp do bạn làm chủ, sáng lập hoặc đồng sáng lập. Hoạt động này có thể bao gồm việc đưa ra sản phẩm hoặc dịch vụ mới, hoặc kinh doanh những mặt hàng, dịch vụ đã tồn tại trên thị trường.
Không có quy tắc cố định về cách thức khởi nghiệp. Bạn có thể tự triển khai, hợp tác với người khác hoặc thuê nhân sự, miễn là hoạt động kinh doanh hợp pháp và tạo ra thu nhập. Khởi nghiệp giúp rèn luyện kỹ năng quản lý, phát triển bản thân và đóng góp giá trị cho xã hội, cho người lao động.
Người khởi nghiệp có quyền tự xây dựng quy tắc làm việc của mình mà không bị ràng buộc bởi khuôn khổ cứng nhắc. Chính yếu tố này khiến nhiều người băn khoăn giữa lựa chọn khởi nghiệp hay làm thuê. Phần tiếp theo sẽ phân tích ưu và nhược điểm của khởi nghiệp để bạn cân nhắc.
Ưu và nhược điểm của khởi nghiệp
Ưu điểm của khởi nghiệp
Tự do về thời gian
Khởi nghiệp đồng nghĩa với việc tự làm chủ, bạn hoàn toàn chủ động trong việc sắp xếp lịch trình làm việc và nghỉ ngơi. Không bị ràng buộc bởi khung giờ cố định, bạn có thể đi du lịch hoặc tham gia các hoạt động cá nhân bất cứ khi nào mong muốn. Công việc có thể thực hiện ở bất kỳ đâu, miễn đáp ứng được yêu cầu kinh doanh.
Ví dụ, bán hàng online cho phép bạn đăng sản phẩm, xử lý đơn hàng và chăm sóc khách hàng theo khung thời gian linh hoạt. Nhiều người tận dụng sự chủ động này để học thêm các phương pháp đầu tư nhằm gia tăng thu nhập.
Cơ hội phát triển kỹ năng tự học
Khởi nghiệp buộc bạn phải chủ động tìm hiểu, nghiên cứu và ứng dụng kiến thức vào thực tiễn vì không có ai hướng dẫn chi tiết từng bước. Bạn cần tự tìm cơ hội, áp dụng giải pháp và điều chỉnh chiến lược để nâng cao hiệu quả kinh doanh.
Khác với đi làm thuê, nơi bạn tạo ra giá trị cho người khác, khởi nghiệp đòi hỏi bạn vừa là người vận hành vừa là người chịu trách nhiệm kết quả. Môi trường cạnh tranh khốc liệt thúc đẩy khả năng học hỏi, đổi mới và rèn luyện kỹ năng quản lý bản thân, giúp dự án phát triển bền vững hơn.
Được làm công việc yêu thích
Nhiều người phân vân giữa khởi nghiệp và làm thuê vì ở môi trường làm thuê, họ ít có cơ hội lựa chọn công việc đúng với đam mê. Mỗi người đều có ước mơ và định hướng riêng, nhưng các yếu tố như áp lực tài chính, môi trường làm việc hay yêu cầu của tổ chức thường khiến họ phải tạm gác lại sở thích cá nhân.
Khởi nghiệp mang đến quyền tự quyết, cho phép bạn theo đuổi lĩnh vực mình yêu thích và định hình con đường phát triển phù hợp. Bạn chủ động lựa chọn đối tác, xây dựng đội ngũ và kiểm soát mọi hoạt động trong doanh nghiệp, từ đó tạo ra môi trường làm việc đúng với giá trị và mục tiêu của bản thân.
Toàn quyền quyết định
Nhiều người cảm thấy gò bó khi làm việc trong môi trường chịu sự điều phối từ cấp trên, phải đáp ứng những yêu cầu bất chợt. Khởi nghiệp cho phép bạn giữ quyền tự quyết hoàn toàn, lựa chọn cộng tác với những người phù hợp về tư duy và định hướng.
Với vai trò chủ doanh nghiệp, bạn là người chịu trách nhiệm cao nhất cho sự thành công hay thất bại. Sự chăm chỉ, khả năng học hỏi và tích lũy kinh nghiệm sẽ giúp bạn tìm ra chiến lược đúng đắn, mở ra cơ hội đạt được thành tựu vượt ngoài mong đợi.
Nhược điểm của khởi nghiệp
Cần vốn ban đầu
Khởi nghiệp đòi hỏi một khoản vốn nhất định để triển khai kế hoạch, tùy ngành nghề mà mức vốn yêu cầu có thể lớn hoặc nhỏ. Đây là điều kiện tối thiểu trước khi bắt đầu, và việc vay tiền để khởi nghiệp tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Thực tế, không ít người trẻ sử dụng toàn bộ số tiền tiết kiệm để nhập hàng nhưng gặp phải vấn đề như chất lượng kém hoặc bị lừa đảo, dẫn đến mất vốn mà chưa kịp tạo ra lợi nhuận. Do đó, bạn cần chuẩn bị nguồn vốn đủ lớn, đồng thời có kế hoạch quản lý và sử dụng hợp lý. Nếu vốn còn hạn chế, lựa chọn đi làm để tích lũy thêm kinh nghiệm và tài chính trước khi khởi nghiệp sẽ an toàn hơn.
Áp lực quản lý và vận hành
Tự kinh doanh đồng nghĩa với việc bạn phải gánh toàn bộ trách nhiệm điều hành. Thay vì chỉ tập trung vào một chuyên môn như khi đi làm thuê, bạn cần nắm vững nhiều lĩnh vực khác nhau, từ quản trị, kế toán, marketing cho đến thủ tục pháp lý. Nhiều khi chuyên môn chính của bạn là thiết kế hay kỹ thuật, nhưng vẫn phải học thêm các kỹ năng mới để đảm bảo doanh nghiệp vận hành trơn tru.
Nguy cơ không có thu nhập trong thời gian dài
Khác với việc nhận lương cố định hàng tháng khi làm thuê, khởi nghiệp buộc bạn phải chi trả cho nhiều khoản phí như thuê văn phòng, điện nước, nhân sự, nguyên vật liệu… mà chưa chắc đã có lợi nhuận ngay. Bạn cần chuẩn bị nguồn tài chính dự phòng để duy trì hoạt động trong giai đoạn đầu.
Ngoài ra, nếu kinh doanh thất bại, bạn có thể mất toàn bộ vốn đầu tư. Áp lực tài chính kéo dài còn có thể ảnh hưởng tiêu cực đến các mối quan hệ cá nhân, kể cả hôn nhân.
Các yếu tố cần cân nhắc trước khi lựa chọn
Trước khi quyết định khởi nghiệp hay làm thuê, cần đánh giá kỹ các yếu tố sau:
- Tài chính: Khởi nghiệp đòi hỏi nguồn vốn lớn để chi trả cho mặt bằng, văn phòng, nhân sự, cơ sở vật chất, sản xuất và vận hành. Tài chính là yếu tố then chốt, cần tính toán kỹ vòng quay vốn. Nếu nguồn lực chưa ổn định hoặc chưa sẵn sàng chấp nhận rủi ro, lựa chọn làm thuê sẽ an toàn hơn.
- Kỹ năng: Khởi nghiệp đi kèm áp lực cao, đòi hỏi khả năng quản lý, lãnh đạo, giao tiếp và làm việc nhóm. Hãy đảm bảo bạn đã chuẩn bị đầy đủ những kỹ năng này trước khi bắt đầu.
- Kiến thức: Cần nắm vững kiến thức chuyên môn và hiểu rõ lĩnh vực tham gia. Nếu mục tiêu là trở thành chuyên gia trong một ngành cụ thể, làm thuê sẽ giúp tích lũy kinh nghiệm nhanh hơn.
- Mối quan hệ: Mạng lưới quan hệ chất lượng mở ra cơ hội hợp tác, hỗ trợ và thương vụ giá trị. Chủ động giao tiếp, xây dựng mối quan hệ là cần thiết dù ở vai trò nhân viên hay doanh nhân.
- Khả năng chịu rủi ro: Đánh giá mức độ chấp nhận rủi ro của bản thân để lựa chọn con đường phù hợp, tránh tình trạng bỏ cuộc giữa chừng.
Khi nào nên làm thuê, khi nào nên khởi nghiệp?
Nên làm thuê khi:
- Chưa có nhiều vốn: Khởi nghiệp đòi hỏi nguồn vốn ban đầu và khả năng duy trì dòng tiền. Nếu tài chính còn hạn chế, làm thuê giúp bạn tích lũy vốn và giảm rủi ro.
- Thiếu kinh nghiệm thực tiễn: Làm thuê cho phép bạn học hỏi quy trình, cách quản lý và xử lý vấn đề từ những người đi trước.
- Chưa sẵn sàng chịu áp lực toàn diện: Khi đi làm thuê, bạn chỉ cần tập trung vào một số nhiệm vụ chuyên môn, không phải gánh toàn bộ trách nhiệm vận hành.
Nên khởi nghiệp khi:
- Có vốn và kế hoạch rõ ràng: Nguồn tài chính vững chắc cùng chiến lược kinh doanh cụ thể là nền tảng để khởi nghiệp bền vững.
- Sẵn sàng chấp nhận rủi ro: Khởi nghiệp luôn đi kèm biến động, đòi hỏi bạn có tinh thần kiên định và khả năng thích ứng.
- Muốn tự quyết và theo đuổi đam mê: Khi bạn xác định rõ mục tiêu, lĩnh vực yêu thích và mong muốn toàn quyền điều hành, khởi nghiệp sẽ mang lại cơ hội hiện thực hóa tầm nhìn của mình.
Kết luận: Nên làm thuê hay khởi nghiệp?
Làm thuê và khởi nghiệp đều có giá trị riêng, phù hợp với từng giai đoạn và điều kiện của mỗi người. Làm thuê mang lại thu nhập ổn định, môi trường học hỏi và cơ hội mở rộng kỹ năng, phù hợp khi bạn cần tích lũy kinh nghiệm, vốn và xây dựng nền tảng nghề nghiệp. Khởi nghiệp đem lại sự tự do, quyền tự quyết và khả năng hiện thực hóa đam mê, nhưng đòi hỏi nguồn lực tài chính, kỹ năng quản lý toàn diện và tinh thần sẵn sàng chấp nhận rủi ro.
Trước khi lựa chọn, hãy tự đánh giá khách quan về tài chính, kỹ năng, kiến thức chuyên môn, mạng lưới quan hệ và khả năng chịu áp lực. Nếu chưa đủ vốn và kinh nghiệm, làm thuê là bước đệm an toàn. Ngược lại, khi đã có sự chuẩn bị toàn diện và quyết tâm theo đuổi mục tiêu dài hạn, khởi nghiệp sẽ là cơ hội để bạn bứt phá.
